Από τις πρώτες εξαγγελίες της νέας κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ ήταν η αλλαγή του εκλογικού νόμου και η δημοσιοποίηση της πρόθεσής της να υιοθετήσει το λεγόμενο γερμανικό μοντέλο. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει μέχρι τώρα γνωστά, 170 βουλευτές θα εκλέγονται σε μονοεδρικές περιφέρειες στις οποίες θα χωριστεί όλη η χώρα και οι υπόλοιποι 130 με λίστα σε επίπεδο περιφέρειας. Στόχος του νέου συστήματος κατά τους εμπνευστές του είναι η απαλλαγή των πολιτικών από το «μαύρο πολιτικό χρήμα» και τις εξαρτήσεις που αυτό δημιουργεί σε οικονομικά συμφέροντα.

Η όλη συζήτηση έχει ως αφετηρία την ομολογία ότι για να πολιτευθεί κανείς στην αχανή εκλογική περιφέρεια της Β΄ Αθηνών ή γενικότερα στο λεκανοπέδιο της Αττικής και τη Θεσσαλονίκη χρειάζεται υπέρογκες δαπάνες, πολλαπλάσια χρήματα για την προβολή της υποψηφιότητάς του από εκείνα που ορίζει ο νόμος. Επομένως, αν δεν είναι πλούσιος, άνθρωπος από το χώρο του θεάματος ή γόνος πολιτικής οικογένειας και άρα κληρονόμος ονόματος -και όχι- μόνο θα αναγκαστεί να αναλάβει δουλείες σε συμφέροντα, προκειμένου να τύχει οικονομικής ενίσχυσης από επιχειρηματίες. Πράγματι, στις περιπτώσεις αυτές υπάρχει ζήτημα. Στο παρελθόν η κυβέρνηση Σημίτη επιχείρησε να λύσει το πρόβλημα «σπάζοντας» τη Β΄ Αθηνών και τις περιφέρεις του λεκανοπεδίου. Το εγχείρημα απέτυχε διότι αντέδρασαν τα μεγαλοστελέχη που εκλέγονται στην περιοχή της πρωτευούσης και εκλαμβάνουν την περιφέρεια τους ως βιλαέτι.

Αντί να σπάσουν οι μεγάλες περιφέρειες σε πενταεδρικές ή εξαεδρικές, όπου η εμπειρία δείχνει ότι κανείς μπορεί να πολιτευθεί χωρίς ιδιαίτερες δαπάνες που υποθηκεύουν την ελευθερία του λόγου και της δράσης του βουλευτή, προκρίνεται η λύση της καθιέρωσης των βουλευτών δύο ταχυτήτων. Αυτών που θα εκλέγονται στις μονοεδρικές με σταυρό και εκείνων που θα διορίζονται με λίστα σε επίπεδο περιφέρειας. Θα χωρισθούν δηλαδή οι βουλευτές σε πατρίκιους και πληβείους. Από τη μια μεριά οι βουλευτές των μονοεδρικών που θα αναλώνονται σε κοινωνικές εκδηλώσεις, όπου οι πολιτικοί τους φίλοι θα αξιώνουν επιτακτικά την παρουσία τους, αλλά και σε διεκπεραιώσεις προσωπικών αιτημάτων ή άλλως ρουσφετιών. Θα είναι οι αναλώσιμοι του πολιτικού συστήματος.

Και από την άλλη μεριά θα είναι οι εκλεκτοί της ηγεσίας του κόμματος, που μόνη πηγή της δύναμής τους θα είναι η εύνοια του αρχηγού που τους διορίζει βουλευτές. Διορισμένοι βουλευτές, που βεβαίως δεν θα τολμούν θα ψελλίσουν διαφορετική γνώμη, ακόμη και σε ήσσονος σημασίας ζητήματα, από την άποψη του αρχηγού-εντολοδότη τους. Και φυσικά οι διορισμένοι αυτοί βουλευτές θα απαξιώνουν να συναναστρέφονται με τον λαό, από τον οποίο άλλωστε δεν αντλούν άμεσα τη δύναμή τους. Επ’ αυτού νομίζω συνηγορεί η μέχρι σήμερα εμπειρία από τον τρόπο κατάρτισης των ψηφοδελτίων επικρατείας, αλλά και της ευρωλίστας των κομμάτων.

Βεβαίως, οι αρχηγοί των κομμάτων -και πολύ περισσότερο τα καλούμενα περιβάλλοντά τους- έχουν κάθε λόγο να θέλουν τα κόμματά να μοιάζουν με λόχους, όπου δεν αμφισβητείται ποτέ και για τίποτα η αυθεντία της ηγετικής ομάδας. Το ερώτημα είναι πως θα ακούγεται δυνατά η φωνή των πολιτών, η φωνή της κοινωνίας; Από αδύναμους βουλευτές μονοεδρικών περιφερειών ή από διορισμένους εκπροσώπους τους στο κοινοβούλιο;

Αν ο σταυρός προτίμησης θεωρούμε ότι δημιουργεί παθογένειες στη λειτουργία του πολιτικού συστήματος, αυτές οφείλονται στην ελλιπή θωράκιση των θεσμών. Οι πολίτες θα πάψουν να ζητούν ρουσφέτια όταν πεισθούν ότι δεν μπορούν να γίνουν. Γιατί δεν ζητά, παραδείγματος χάρη, κανείς την παρέμβαση του πολιτικού για να περάσει το παιδί του στο πανεπιστήμιο; Πολύ απλά διότι γνωρίζει ότι δεν μπορεί να υπάρξει καμία παρέμβαση στο αδιάβλητο σύστημα των εισαγωγικών εξετάσεων. Αν καθιερωθούν παντού αδιάβλητες διαδικασίες με απόλυτη αξιοκρατία σε κάθε επίπεδο θα έχει γίνει ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός για τον τόπο αλλά και για τη λειτουργία του πολιτικού μας συστήματος.

Ο κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος είναι Βουλευτής Λαρίσης της Νέας Δημοκρατίας και διδάκτωρ Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

Το αποτέλεσμα των εθνικών εκλογών της προηγούμενης Κυριακής είναι το πλέον οδυνηρό στην ιστορία της Νέας Δημοκρατίας. Ένα αποτέλεσμα που σοκάρισε τον κόσμο της παράταξης και που δεν ανέμενε ούτε ο πλέον αισιόδοξος οπαδός του ΠΑΣΟΚ. Πως όμως από την αμφισβήτηση πριν δύο χρόνια της ηγετικής ικανότητας του Γιώργου Παπανδρέου, φτάσαμε στον εκλογικό του θρίαμβο του ΠΑΣΟΚ ή μάλλον στον καταποντισμό της Νέας Δημοκρατίας; Τι έφταιξε και από κυρίαρχος του παιχνιδιού μέχρι το Σεπτέμβριο του 2008, ο Κώστας Καραμανλής καταγράφεται ως ο ηγέτης που οδήγησε την παράταξη στο ιστορικά χαμηλό ποσοστό του 33,4%;

Συνήθως, οι εν θερμώ πολιτικές αναλύσεις του εκλογικού αποτελέσματος, με έντονο το συναίσθημα της πικρίας από την ήττα περιορίζονται σε ρηχές και επιδερμικές προσεγγίσεις. Τέτοιες ήταν εκείνες που εστίαζαν στο χρόνο των εκλογών. Πράγματι, η επιχειρηματολογία για την επίσπευση των εκλογών με την επίκληση της μακράς προεκλογικής περιόδου, η οποία θα επιβάρυνε την κατάσταση της οικονομίας, δεν είχε την απήχηση που θα περίμεναν οι εμπνευστές της. Οι δύο πρώτες εβδομάδες της προεκλογικής περιόδου αναλώθηκαν για να εξηγήσουμε και να πείσουμε τους νεοδημοκράτες για τους λόγους της πρόωρης προσφυγής στις κάλπες. Ωστόσο, οι εκλογές, όπως διδάσκει η ιστορία χάνονται ή κερδίζονται πολύ νωρίτερα από την ημερομηνία προκήρυξής τους.

Μοιραίο σημείο στην πορεία της δεύτερης θητείας Καραμανλή αποδεικνύεται η ΔΕΘ του 2008.  Του «τραγικού Σεπτέμβρη» έχουν προηγηθεί υποθέσεις με οσμή σκανδάλου, με κυρίαρχο το σκάνδαλο Βατοπεδίου, που εξελίχθηκε σε ναρκοπέδιο για την κυβέρνηση Καραμανλή, καθώς οδήγησε σε απομάκρυνση στενούς του συνεργάτες που ενεπλάκησαν στην όζουσα υπόθεση. Δυστυχώς, ενώ όλη η Ελλάδα βοούσε για το σκάνδαλο και τα βλέμματα όλων ήταν στραμμένα στη ΔΕΘ και στον πρωθυπουργό, απ’ τον οποίο ανέμεναν γενναίες αποφάσεις, ο Καραμανλής όχι μόνο δεν επιτίμησε τους συνεργάτες του υπουργούς που τον εξέθεσαν, αλλά τους παρείχε πλήρη κάλυψη. Από την ημέρα εκείνη έπαψε να ισχύει η θεωρεία «τεφάλ» για τον πρωθυπουργό που δεν μπορεί καμία υπόθεση να πλήξει την προσωπική του εικόνα.

Το δόγμα «σεμνά και ταπεινά», που ο Καραμανλής εισήγαγε στην πολιτική ζωή της χώρας, μιλώντας στην παρθενική συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, ως απάντηση στη λογική της «αρπαχτής» που είχε καθιερωθεί στην εικοσαετή διακυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, έμεινε για κάποιους κενό γράμμα. Τα λεγόμενα golden boys προκαλούσαν ως άλλοι μανδαρίνοι της εξουσίας με τα bonus που αποφάσιζαν και ελάμβαναν αδιαφορώντας για τις αντιδράσεις της κοινής γνώμης. Τα μεμονωμένα, πλην όμως κραυγαλέα φαινόμενα αδικαιολόγητου πλουτισμού και νόμιμης φοροδιαφυγής υπουργών, που ομολόγησαν ότι ήταν κάτοχοι οφσόρ εταιρειών, σε εποχές ισχνών αγελάδων, τσαλάκωσαν την εικόνα της κυβέρνησης. Η απώλεια του ηθικού πλεονεκτήματος οδήγησε μοιραία στην μερική απαξίωση της παράταξης και στην αποδοχή και από ένα μεγάλο μέρος του κόσμου της ΝΔ ότι «όλοι το ίδιο είναι».

Ξεχωριστό μερίδιο ευθύνης για την ήττα της 4^ης Οκτωβρίου ανήκει στην αποτυχία επανίδρυσης του κράτους, που εξακολουθεί να ταλαιπωρεί τον πολίτη. Κράτος που είναι απών την ώρα που το χρειάζεται ο πολίτης, όπως     όταν απειλείται η έννομη τάξη. Μετά τον «τραγικό Σεπτέμβρη» ακολούθησε ο «θλιβερός Δεκέμβρης» στην Αθήνα και άλλες μεγαλουπόλεις όπου με την ανοχή της πολιτείας καταλύθηκε κάθε έννοια δικαίου και τάξης. Αλλά και τότε ουδείς ένοιωσε την ανάγκη παραίτησης ή αυτοκριτικής.

Στη δεύτερη θητεία Καραμανλή λόγω και της οριακής κυβερνητικής πλειοψηφίας έγινε πιο ορατή η αδυναμία γρήγορων αποφάσεων, άμεσων ανακλαστικών στα προβλήματα. Από ένα σημείο και πέρα, η κυβέρνηση αντί να καθορίζει την ατζέντα, έμοιαζε να σύρεται από αυτή. Η διστακτικότητα, η αναβλητικότητα και η  αναποφασιστικότητα έγιναν αντιληπτές ακόμα και κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Ενώ το ΠΑΣΟΚ με συνοπτικές διαδικασίες «καθάριζε» με την υποψηφιότητα Σημίτη, εμείς επί ημέρες «κοσκινίζαμε» την υποψηφιότητα Έβερτ και ανεχόμασταν τα… τετελεσμένα της υποψηφιότητας του Αχιλλέα Καραμανλή, που έσπευσε να προκαταλάβει τον Πρόεδρο ανακοινώνοντας την κάθοδό του στις Σέρρες.

Βασικό πρόβλημα της τελευταίας περιόδου, που αναδείχθηκε σε παθογένεια ήταν η αδυναμία της κυβέρνησης να αντιληφθεί έγκαιρα τα μηνύματα της κοινωνίας. Όσοι επιχειρούσαμε να τα μεταφέρουμε, καθώς αυτά δεν ήταν ευχάριστα, είτε χαρακτηριζόμασταν υπερβολικοί αν όχι «αντάρτες» είτε βρίσκαμε κλειστές πόρτες. Οι βασιλικότεροι του βασιλέως φρόντιζαν όλα να ακούγονται ευχάριστα. Γι’ αυτό, άλλωστε, παρά το άσχημο αποτέλεσμα των ευρωεκλογών δεν συνήλθε κανένα όργανο αξιολόγησής του. Κάθε φωνή που έδειχνε το πρόβλημα κινδύνευε με δαιμονοποίηση!

 Για την αντιπολίτευση μονίμως όλα είναι μαύρα. Τίποτα καλό, τίποτα θετικό δεν έγινε στον τόπο. Αν δεν έχει ήδη συντελεστεί ο κατακλυσμός του Νώε, επίκειται το τέλος του κόσμου. Η αντιπολίτευση αρνείται τις συνέπειες της χρηματοπιστωτικής κρίσης στην ελληνική οικονομία, την οποία βαφτίζει άλλοθι για τη λήψη μέτρων.

Βεβαίως, χρέος της αντιπολίτευσης είναι η άσκηση εποικοδομητικής κριτικής, ο υπεύθυνος έλεγχος της κυβέρνησης αλλά και η κατάθεση εναλλακτικής πρότασης. Αντί αυτών, τα τελευταία πεντέμισι χρόνια περισσεύει η στείρα άρνηση, η ανεύθυνη παροχολογία και ο λαϊκισμός. 

Το «όχι σε όλα» δείχνει σε όλο του το μεγαλείο το πρόβλημα της πολιτικής ζωής της χώρας. Την αδυναμία συνεννόησης και συνεργασίας για τη χάραξη της αναγκαίας μακροχρόνιας πολιτικής, τουλάχιστον σε ευαίσθητους τομείς όπως η παιδεία, όπου πρέπει να μπει ένα τέλος σε μεταρρυθμίσεις εντός ή εκτός εισαγωγικών που αλλάζουν από κυβέρνηση σε κυβέρνηση και ακόμη χειρότερα από υπουργό σε υπουργό.

Σε δύσκολους καιρούς κρινόμαστε όλοι αυστηρότερα. Κυβέρνηση αλλά και αντιπολίτευση. Οι πολίτες αξιώνουν από όλους μας υπευθυνότητα και όχι λόγια εύκολου εντυπωσιασμού. Η αντιπολίτευση, σε μια περίοδο ισχνών αγελάδων, επέλεξε τον εύκολο δρόμο του λαϊκισμού υποσχόμενη τα πάντα στους πάντες. Ελπίζει ότι η ενόχληση των πολιτών για την οικονομική συγκυρία θα εκφραστεί σε ψήφο ανοχής προς αυτή. Σφάλει! Μπορεί οι πολίτες να είναι ενοχλημένοι από την οικονομική κατάσταση, αντιλαμβάνονται όμως, ότι δεν μπορεί να τάζεις λαγούς με πετραχήλια και πράσινα άλογα την ώρα που κράτη πτωχεύουν και παγκόσμιοι οικονομικοί κολοσσοί καταρρέουν ως χάρτινοι πύργοι. 

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας επέλεξε το δύσκολο δρόμο της ευθύνης. Χωρίς να υπολογίζει το πολιτικό κόστος ακολουθεί υπεύθυνη πολιτική που δεν θέτει σε κίνδυνο όσα με κόπους πετύχαμε τα προηγούμενα χρόνια. Με σταθερά βήματα, χωρίς υπερβολές, με σχέδιο θα ξεπεράσουμε την κρίση όσο το δυνατόν πιο ανώδυνα. 

Χρήσιμοι είμαστε όταν λέμε την αλήθεια. Τα επόμενα δύο χρόνια θα είναι  δύσκολα. Όχι τόσο όσο σε άλλες χώρες. Θα δοκιμάσουμε όμως τις αντοχές μας. Αν δείξουμε όλοι την αναγκαία αυτοσυγκράτηση, τα σημάδια που θα αφήσει η κρίση θα επουλωθούν ταχύτερα. Χρειαζόμαστε λοιπόν, σταθερότητα και όχι πειραματισμούς.

Ο δρ. Μάξιμος Χαρακόπουλος είναι Βουλευτής Λαρίσης της Νέας Δημοκρατίας, Πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και Άμυνας της Βουλής των Ελλήνων.

Το ελληνικό καλοκαίρι στην κορύφωσή του. Ο Αύγουστος είναι ο μήνας που επιλέγει η πλειοψηφία των Ελλήνων για τις διακοπές του. Κι αν η οικονομική κρίση επηρεάζει διεθνώς τη ζωή και τις συνήθειες των ανθρώπων, στην Ελλάδα όσο κι αν διαμαρτυρόμαστε φαίνεται πως δεν μας έχει αγγίξει. Τουλάχιστον όχι τόσο όσο άλλους. Με την οικογένεια να διατηρεί στην πατρίδα μας ισχυρούς δεσμούς, ακόμη και όσοι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα για διακοπές σε τουριστικά θέρετρα, θα βρουν την ευκαιρία να αποδράσουν από το κλεινόν άστυ προς τις ιδιαίτερες πατρίδες τους. Τα χωριά απ΄ όπου κατάγονται. Εκεί που τους περιμένουν οι παππούδες να ξαναζωντανέψουν με τις φωνές των παιδιών οι μικροί οικισμοί της υπαίθρου που η εσωτερική μετανάστευση τους ερήμωσε και τους απορφάνεψε.

Τόποι συνήθως ορεινοί, με λίγη εύφορη γη που δεν στάθηκε αρκετή για να θρέψει όλα της τα παιδιά, που αναγκάστηκαν να στραφούν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, άλλοι στο εξωτερικό και άλλοι στην πρωτεύουσα και τα μεγάλα αστικά κέντρα αναζητώντας καλύτερη τύχη. Όπου γης και πατρίς. Μα τέτοια εποχή, όλοι επιστρέφουν στο γενέθλιο τόπο, στα ανταμώματα τα καθιερωμένα του καλοκαιριού. Είναι θαρρώ στο DNA του ανθρώπου ο νόστος, η ανάγκη της επιστροφής στη γη των πατέρων και των παππούδων του. Και ως άλλος Οδυσσέας επιστρέφει καθείς στη δική του Ιθάκη.

Και είναι αυτή η επιστροφή μια αφορμή να προβληματιστούμε για την τροπή που πήρε η ζωή μας, αλλά και για τη συμπεριφορά μας στη φύση, στο περιβάλλον που κληρονομήσαμε και με τη σειρά μας θα αφήσουμε στα παιδιά μας. Πόσο πιο απλή ήταν – και είναι ακόμη – η ζωή στο χωριό. Χωρίς τους φρενήρεις ρυθμούς των πόλεων. Οι άνθρωποι ολιγαρκείς χαίρονταν τις μικρές χαρές της ζωής, που οι περισσότεροι κάτοικοι των πόλεων προσπερνούν ως ασήμαντες, μπουχτισμένοι από το πρότυπο της καταναλωτικής ζωής που ακολουθούν.

Αυτές οι αποδράσεις στην επαρχία είναι, όμως, και ευκαιρία ευρισκόμενοι στη φύση να αναρωτηθούμε τι κάνουμε εμείς, ο καθένας ως ατομική μονάδα για το περιβάλλον. Σε μια εποχή ευαισθησίας για τα περιβαλλοντικά ζητήματα, καλόν είναι να μην περιορίζουμε την εκδήλωση του ενδιαφέροντός μας μόνο σε κριτική για τις ευθύνες της εκάστοτε πολιτείας και των συλλογικών φορέων.