Menu
A+ A A-

ΜΑΞΙΜΟΣ ΚΤΙΣΤΑΚΙΣ

Αθήνα, 9 Μαρτίου 2022

Εισηγητική παρέμβαση
του Μάξιμου Χαρακόπουλου
στη συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Παρακολούθησης των Αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

 

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Αρχίζει η συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Παρακολούθησης των Αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με θέμα ημερήσιας διάταξης την ενημέρωση από τον Έλληνα Δικαστή του ΕΔΔΑ κ. Ιωάννη Κτιστάκι: «Η θέση σε ισχύ του 15ου πρόσθετου πρωτοκόλλου στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και η Ελλάδα».
Έχουμε, λοιπόν, την τιμή να είναι μαζί μας ο καθηγητής, ο κ. Κτιστάκις, τον οποίο θα ήθελα να ευχαριστώ για την εδώ παρουσία του, για την ανταπόκρισή του στην πρόσκλησή μας και για την ενημέρωση που θα μας κάνει.

Κύριε καθηγητά,
κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Η συνεδρίασή μας λαμβάνει χώρα την ώρα που στην ευρύτερη γειτονιά μας διεξάγεται ένας άγριος πόλεμος, με εκατοντάδες αν όχι χιλιάδες νεκρούς, μεγάλες καταστροφές, εκατομμύρια πρόσφυγες. Τα όσα συμβαίνουν στην Ουκρανία με την ρωσική εισβολή συνιστούν οπισθοδρόμηση για την Ευρώπη. Παραπέμπουν σε συνθήκες που πιστεύαμε ότι είχαμε αφήσει δια παντός στο παρελθόν. Δυστυχώς, όμως, η πραγματικότητα μας διέψευσε.
Στην Ουκρανία ποδοπατήθηκε το διεθνές δίκαιο και βασικές του αρχές, όπως είναι η έννοια της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας. Η εισβολή του ρωσικού στρατού πραγματοποιείται έναντι ενός ανεξάρτητου και κυρίαρχου κράτους, και κανένα επιχείρημα δεν επαρκεί για να την δικαιολογήσει.
Η διεθνής κοινότητα και ιδιαιτέρως η Ευρώπη, η οποία διατηρεί ως κορωνίδα των αξιών της τον σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου, δεν μπορεί να μένουν αδιάφορες στο δράμα των αμάχων της Ουκρανίας, που υφίστανται τις καταστροφικές συνέπειες του πολέμου.
Ιδιαίτερα για τις γυναίκες και τα παιδιά που βρίσκονται έρμαια βομβαρδισμών εντός των οικιών τους, ή είναι φοβισμένα σε σκοτεινά καταφύγια, ή περίτρομα περνούν τα σύνορα ως πρόσφυγες.
Βεβαίως, για εμάς, οι σκηνές αυτές δεν είναι άγνωστες, καθώς δεν είναι τόσο μακρινό το 1974 και η τουρκική εισβολή στην Κύπρο, στην οποία δυστυχώς δεν υπήρξε τότε ανάλογη αντίδραση της διεθνούς κοινότητας, ενώ ακόμη και σήμερα ο Αττίλας εξακολουθεί να πληγώνει την μεγαλόνησο με την παρουσία του κατοχικού στρατού εδώ και 48 χρόνια.
Μόνη, επομένως, συνετή λύση για την Ουκρανία είναι η κατάπαυση του πυρός και η επίτευξη άμεσης συμφωνίας, βάσει των κανόνων και των αρχών του διεθνούς δικαίου, που θα αποτελεί και απάντηση προς όλους τους οπαδούς του σύγχρονου αναθεωρητισμού.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Πριν δώσω τον λόγο στον προσκεκλημένο μας θα ήθελα να σημειώσω την αισιόδοξη οπτική που παρουσίασε στην προηγούμενη συνεδρίαση της Επιτροπής μας ο υφυπουργός Δικαιοσύνης, ο κ. Κώτσηρας, όσον αφορά στη βελτίωση των δεικτών που κατατάσσουν τη χώρα μας μεταξύ των “μαύρων προβάτων” στις ανεκτέλεστες αποφάσεις του ΕΔΔΑ.
Με βάση τα στοιχεία που μας παρουσιάστηκαν, στο τέλος του 2021 ο συνολικός αριθμός ανεκτέλεστων Αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για την Ελλάδα ανερχόταν σε 87, ένας αριθμός που όπως είπε ο κ. Κώτσηρας, βρίσκεται σε επίπεδο ιστορικού χαμηλού για τη χώρα μας σε επίπεδο ανεκτέλεστων αποφάσεων.
Στο τέλος του 2019 οι εκκρεμείς υποθέσεις ανέρχονταν σε 195, το 2020 σε 120 και το 2021 σε 87. Αυτό σημαίνει ότι στο τέλος του 2021 ο αριθμός των ανεκτέλεστων αποφάσεων ήταν μειωμένος κατά 28,3% σε σχέση με τις ανεκτέλεστες αποφάσεις του 2020, και κατά 56% με αυτές του 2019.
Επιπλέον -επειδή οι καταδίκες στοιχίζουν στον φορολογούμενο πολίτη- όπως ενημερωθήκαμε, το ποσό των επιδικασθησών αποζημιώσεων, που κλήθηκε να καταλάβει η χώρα μας το 2021 ανήλθε σε 1.145.000 ευρώ, έναντι 2.131.000 ευρώ το 2020, και 11,5, περίπου, εκατομμυρίων ευρώ την τριετία 2016-2018, κατά την οποία εκδόθηκαν 307 αποφάσεις από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για την Ελλάδα με 93 από αυτές να είναι καταδικαστικές.
Τα στοιχεία αυτά προκαλούν μια συγκρατημένη αισιοδοξία, δεν δικαιολογούν, όμως, κανέναν εφησυχασμό. Αντιθέτως δείχνουν την τάση που πρέπει να ενισχυθεί.

Κύριε δικαστά,
Μπορεί η διακομματική πρόταση νόμου που καταθέσαμε, να μην ευτύχησε να γίνει αποδεκτή, ωστόσο, νομίζω ότι παρήγαγε θετικά αποτελέσματα, θέτοντας εμφαντικά στον δημόσιο διάλογο το ζήτημα της συμμόρφωσης της χώρας στις αποφάσεις του ΕΔΔΑ.
Ήδη, στην κατεύθυνση όσων θέταμε στην πρόταση νόμου για την ευθυγράμμιση της εθνικής νομοθεσίας με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αλλά και με την νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων Ανθρώπου, έχουν νομοθετηθεί ρυθμίσεις από το υπουργείο Δικαιοσύνης.
Επιπλέον, επίκεινται αλλαγές και στους σωφρονιστικούς κώδικες, όπως μας ενημέρωσε ο Γενικός Γραμματέας της κυβέρνησης, κ. Στέλιος Κουτνατζής.
Εκεί αναμένεται και η θεσμοθέτηση του εθνικού ένδικου βοηθήματος, που είναι ένας από τους βασικούς λόγους προσφύγων, καταδικών και προστίμων για τη χώρα. Και προς τούτο έχουμε απευθύνει πρόσκληση στον υπουργό Προστασίας του Πολίτη, κ. Τάκη Θεοδωρικάκο, για να μας ενημερώσει για το χρονοδιάγραμμα της νομοθετικής πρωτοβουλίας.
Με αυτές τις εισαγωγικές σκέψεις σας καλωσορίζουμε και πάλι στην επιτροπή μας. Ο λόγος σε εσάς.

Πρώτη παρέμβαση Μάξιμου Χαρακόπουλου
Κι εμείς σας ευχαριστούμε, κύριε καθηγητά, καταρχήν για τα καλά σας λόγια, όσον αφορά την έκδοση του τόμου «Η Αγία Σοφία: Οι ναοί της του Θεού Σοφίας ανά τον Κόσμο», στην οποία προχώρησε η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας, με στόχο την ευαισθητοποίηση της διεθνούς κοινής γνώμης για τη βέβηλη πράξη της μετατροπής της Αγίας Σοφίας από μουσείο σε μουσουλμανικό τέμενος, με απόφαση της νυν τουρκικής ηγεσίας.
Νομίζω, όμως, ότι αυτό είναι πολύ λίγο μπροστά στο έργο που έχετε επιτελέσει, προσφέροντας τις νομικές σας υπηρεσίες στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για την προάσπιση των δικαίων του, πολλά χρόνια πριν κληθείτε να αναλάβετε τον ρόλο του δικαστή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Να σας ευχαριστήσω, επίσης, για τη λεπτομερή ενημέρωση που μας κάνατε. Από όσα μας παρουσιάσατε, φαίνεται πως παρά τα όποια θετικά βήματα που έχουν γίνει και τα οποία ανέλυσε στην προηγούμενη συνεδρίαση ο υφυπουργός Δικαιοσύνης, κ. Κώτσηρας, είναι πάρα πολλά αυτά που πρέπει να γίνουν και με όσο πιο ταχείς ρυθμούς μπορούμε να τα υλοποιήσουμε.
Θα συμφωνήσω μαζί σας ότι η Ελλάδα δε μπορεί να συγκρίνεται με τις χώρες του Συμβουλίου της Ευρώπης που δεν είναι καν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ευλόγως, η χώρα θα πρέπει να συγκρίνεται στις επιδόσεις της με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δη την πρώτη μαγιά των χωρών της.
Η Ελλάδα είναι από τα παλαιότερα μέλη της Κοινότητας, ήμασταν το δέκατο μέλος της Κοινότητας. Άρα, με αυτές τις χώρες θα πρέπει να συγκρίνεται και στις επιδόσεις της όσον αφορά τα ζητήματα του κράτους δικαίου.
Αν συγκράτησα καλά, το 81% των προσφυγών που αφορούν τη χώρα μας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχουν να κάνουν με τις συνθήκες κράτησης στα σωφρονιστικά καταστήματα.
Άρα, νομίζω είναι πολύ σημαντικό να δούμε πώς θεραπεύουμε αυτήν την αιτία προσφυγών και όσον αφορά τις ουσιαστικές συνθήκες κράτησης που έχουν να κάνουν με την ανάγκη να έχουμε πιο σύγχρονα σωφρονιστικά καταστήματα, να μην υπάρχει αυτός ο υπερπληθυσμός που γεννά τις προσφυγές και, βεβαίως, η θεσμοθέτηση του εθνικού ένδικου βοηθήματος -για το οποίο τόση συζήτηση έχουμε κάνει στην Επιτροπή μας- η θέσπιση του οποίου θα μειώσει κατακόρυφα, πιστεύω, τις προσφυγές στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Επ’ αυτού έχουμε ζητήσει ήδη και εγγράφως να ενημερωθούμε από τον αρμόδιο υπουργό Προστασίας του Πολίτη, κ. Θεοδωρικάκο, για να δούμε πότε, όπως είπα και στην εισηγητική μου τοποθέτηση, θα είναι έτοιμη η Κυβέρνηση να φέρει τις αλλαγές στους σωφρονιστικούς κώδικες.
Δεν μας περιποιεί αναμφίβολα τιμή το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι στην πρώτη δεκάδα των χωρών με τις περισσότερες προσφυγές και σίγουρα πρέπει να γίνουν πιο γρήγορα βήματα από πλευράς μας για να θεραπευτούν οι αιτίες που οδηγούν σε αυτές τις προσφυγές.

Δεύτερη παρέμβαση Μάξιμου Χαρακόπουλου
Απλά να ξέρετε το εξής κύριε Καθηγητά. Επειδή η πρόταση νόμου, βεβαίως, ήταν μια διακομματική πρόταση νόμου που φιλοδοξούσε να θεραπεύσει όλες αυτές τις αιτίες ή τις περισσότερες εξ αυτών που μας οδηγούσαν σε αυτόν «τον πρωταθλητισμό» προσφυγών εκκρεμουσών υποθέσεων και καταδίκων και προστίμων εις βάρος της χώρας μας. Ωστόσο, από τη στιγμή που θεσμοθετήθηκαν κάποια εξ αυτών από το Υπουργείο Δικαιοσύνης εν προκειμένω, η πρόταση νόμου δεν έχει τη δυνατότητα επεξεργασίας, ή την αποδέχεται η κυβέρνηση στο σύνολό της ή την απορρίπτει. Από τη στιγμή, λοιπόν, που κάποια έχουν θεσμοθετηθεί, εκεί που πρέπει -πια αν θέλουμε να είμαστε ρεαλιστές- να επιμείνουμε, είναι, στην πίεση προς τα αρμόδια Υπουργεία τα οποία φωτογραφίζαμε στην πρόταση νόμου, να επισπεύσουν τις διαδικασίες θεσμοθέτησης.

Κλείσιμο της συνεδρίασης της Επιτροπής
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ολοκληρώθηκε η συνεδρίαση μας. Θέλουμε να ευχαριστήσουμε ιδιαίτερα τον Έλληνα Δικαστή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου τον καθηγητή, τον κύριο Κτιστάκι, για την εδώ παρουσία του και τα στοιχεία που μας παρουσίασε και ιδιαίτερα για τη γόνιμη ανταλλαγή απόψεων που είχαμε. Μένει, όπως είπα κύριε καθηγητά, να γίνουν αρκετά, πολλά θα έλεγα. Θα είμαστε εδώ να τα παρακολουθούμε και ενδεχομένως να χρειαστούμε και πάλι τα φώτα σας στο μέλλον στην Επιτροπή μας. Και πάλι σας ευχαριστούμε.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε τις παρεμβάσεις του κ. Χαρακόπουλου στις ηλεκτρονικές διευθύνσεις: https://youtu.be/59lRoSBpe5E και https://youtu.be/bmWBJCAnlWg

back to top