29-01-2014_

Η ανάγκη για βαθιές μεταρρυθμίσεις στη λειτουργίας της αγοράς είναι αναμφίβολα αδήριτη. Κάθε, όμως, μεταρρύθμιση κρίνεται από το περιεχόμενό της. Το επισημαίνω αυτό διότι η συζήτηση που έχει ανοίξει με αφορμή την έκθεση του ΟΟΣΑ τείνει να ξεστρατίσει σε μια δήθεν αντιπαράθεση «μεταρρυθμιστών» και «αντιμεταρρυθμιστών». Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σύνθετη από αυτές τις απλοϊκές προσεγγίσεις. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του γάλακτος. Η έκθεση προτείνει την κατάργηση της ένδειξης «φρέσκο», έτσι ώστε να διευκολυνθούν οι εισαγωγές γάλακτος και να μειωθούν οι επιστροφές ληγμένων προϊόντων, προκειμένου να μειωθούν οι τιμές στο ράφι. Είναι, όμως, αυτή η αλήθεια;

Α) Ως προς το επιχείρημα των εισαγωγών φτηνότερου γάλακτος:
• Η ίδια η έκθεση δεν δίνει απάντηση γιατί το γάλα μακράς διάρκειας, για το οποίο κάλλιστα μπορούν να γίνονται εισαγωγές φτηνότερης πρώτης ύλης, είναι σήμερα ακριβότερο από το «φρέσκο»!
• Ποιος θα ωφεληθεί από αυτήν την «απελευθέρωση» της αγοράς γάλακτος; Ίσως μόνο όσοι θα μπορούν, με χρονική άνεση να φέρνουν γάλα από άλλες χώρες, χωρίς τούτο να συνεπάγεται, αυτομάτως, μείωση της τιμής του προϊόντος στο ράφι.
• Αυτοί που σίγουρα θα ζημιωθούν είναι οι Έλληνες κτηνοτρόφοι, κάτι που και η έκθεση του ΟΟΣΑ συνομολογεί. Η γαλακτοκομική αγελαδοτροφία στην Ελλάδα –ο όρος «συντεχνία» για έναν τόσο παραγωγικό κλάδο της οικονομίας μας είναι ηθικά απαράδεκτος- βρίσκεται ήδη σε δύσκολη θέση. Τα τελευταία χρόνια από 6.000 αγελαδοτρόφους έχουν απομείνει 3.700. Οι ανεξέλεγκτες εισαγωγές θα τους εξοντώσουν, όπως και χιλιάδες άλλους επαγγελματίες και παραγωγούς που συνδέονται με τη γαλακτοκομία.
• Στην έκθεση του ΟΟΣΑ, καταγράφεται ως υψηλή η τιμή αγοράς του γάλακτος από τον παραγωγό. Το γεγονός αυτό οφείλεται στις μικρές και διάσπαρτες εκμεταλλεύσεις, το κόστος ενέργειας, χρήματος και ζωοτροφών, αλλά και στο ανάγλυφο της χώρας. Στην πραγματικότητα, όμως, η τιμή του γάλακτος στο ράφι εκτινάσσεται κατά τη διακίνηση και πώλησή του. Η ίδια η έκθεση αναγνωρίζει ότι στην Ελλάδα, η διαφορά ανάμεσα στην τιμή παραγωγού και στην τιμή στο ράφι είναι κατά 35% υψηλότερη σε σχέση με το μέσο όρο των χωρών της ΕΕ!
• Αξίζει να σημειωθεί ότι το εμπορικό ισοζύγιο αγροτικών προϊόντων παραμένει για τη χώρα μας εξαιρετικά ελλειμματικό. Το 2012 το συνολικό έλλειμμα ανήλθε σε 1,134 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ για τα γαλακτοκομικά προϊόντα άγγιξε τα 407 εκατομμύρια. Οι αθρόες εισαγωγές γάλακτος είναι βέβαιο ότι θα το εκτοξεύσουν περαιτέρω.

Β) Η έκθεση υπολογίζει το κόστος των επιστροφών ληγμένων στο 5% της τιμής του γάλακτος. Άρα με την επιμήκυνση ευελπιστεί σε μείωση 5-6 λεπτών το λίτρο:
• Κατ’ αρχάς κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η επιμήκυνση θα μηδενίσει τις επιστροφές, ούτε ότι αυτή η μείωση θα περάσει στην τελική τιμή. Οι εταιρείες ή τα σούπερ μάρκετ μπορούν κάλλιστα να καρπωθούν το κέρδος. Η πρόσφατη μείωση στο ΦΠΑ στην εστίαση είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.
• Αλλά κι αν ακόμη η μείωση αυτή αποτυπωθεί εξ ολοκλήρου στην τιμή του γάλακτος στο ράφι, θα σημάνει, στην καλύτερη περίπτωση, για μια τετραμελή οικογένεια που καταναλώνει 4 ποτήρια γάλα ημερησίως, εξοικονόμηση 1,5 ευρώ το μήνα. Κανείς δεν μπορεί να έχει αντίρρηση σε ρυθμίσεις που στοχεύουν και στην ελάχιστη ανακούφιση του οικογενειακού προϋπολογισμού, αρκεί, όμως αυτές, να μην έχουν δυσανάλογα αρνητικές παρενέργειες σε παραγωγικούς τομείς, όπως εν προκειμένω στη γαλακτοκομία.

Γ) Τέλος, κάτι που η έκθεση παραγνωρίζει, αλλά οφείλουν να το γνωρίζουν οι καταναλωτές, είναι ότι όσο υψηλότερη θερμική επεξεργασία υφίσταται το γάλα τόσο μειώνεται η θρεπτική του αξία. Σήμερα ως «φρέσκο παστεριωμένο γάλα» ορίζεται το γάλα το οποίο έχει υποβληθεί σε θερμική επεξεργασία 71,7ο C και για 15 δευτερόλεπτα, ενώ το «γάλα υψηλής παστερίωσης» έχει θερμανθεί σε θερμοκρασία 85ο C έως 127ο C.
Επιπλέον, όπως επισήμανε ο υπουργός, καθηγητής κ. Αθανάσιος Τσαυτάρης, η επιμήκυνση της διάρκειας ζωής του φρέσκου γάλακτος, εγείρει και ζητήματα για τη δημόσια υγεία.
Θεωρώ, λοιπόν ότι στις συμβουλές των διεθνών οργανισμών θα πρέπει να στεκόμαστε κριτικά. Να δεχθούμε και να εφαρμόσουμε ό,τι είναι χρήσιμο και ευεργετικό για την οικονομία μας. Κανείς δεν θέλει μια οικονομία «σοβιετικού τύπου». Κανείς, όμως, δεν θέλει και μια οικονομία χωρίς πρωτογενή παραγωγή, γιατί σε αυτήν την περίπτωση το «ραντεβού» με την ανάπτυξη θα αργήσει πολύ…

Ο κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος είναι Αναπληρωτής Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

  19-01-2014_

Τα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα μοιάζουν με τη «Λερναία Ύδρα». Ένα λύνουμε, δέκα φυτρώνουν. Ωστόσο, με επιμονή και σχέδιο αντιμετωπίζουμε παθογένειες που λειτουργούν ως τροχοπέδη στην προσπάθεια ανάπτυξης της ελληνικής γεωργίας και κτηνοτροφίας, ενώ ταυτόχρονα, θέτουμε σε εφαρμογή και στη χώρα μας, νέους θεσμούς, προς όφελος των παραγωγών αλλά και των καταναλωτών. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι σημαντικές παρεμβάσεις της πρόσφατης νομοθετικής πρωτοβουλίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Ενδεικτικά αναφέρουμε:

1. Θεσπίζονται οι Αγορές Παραγωγών, με στόχο το «κλείσιμο της ψαλίδας» στις τιμές, από το χωράφι στο ράφι. Η απευθείας πώληση των αγροτικών προϊόντων, από τους ίδιους τους παραγωγούς στους καταναλωτές, χωρίς μεσάζοντες, θα συμβάλει στην αποκλιμάκωση των τιμών.

2. Καθιερώνεται, για πρώτη φορά, η συνταγογράφηση για τη χρήση φυτοφαρμάκων. Η ρύθμιση αυτή φιλοδοξεί αφενός να μειώσει τη αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων, και αφετέρου να περιορίσει τη διακίνηση παράνομων ή και ληγμένων σκευασμάτων. Στην κατεύθυνση αυτή θα συμβάλει, επίσης, η καθιέρωση βιβλίων εσόδων-εξόδων στους αγρότες, καθώς θα πρέπει να αναγράφονται στα έξοδα τα παραστατικά για την αγορά φυτοφαρμάκων και αγροτικών εφοδίων.

3. Εισάγονται καθαροί κανόνες στην εμπορία αγροτικών προϊόντων. Διασυνδέεται το Μητρώο Εμπόρων Αγροτικών Προϊόντων με την ηλεκτρονική βάση του Γ.Ε.ΜΗ, ενώ οι έμποροι υποχρεούνται να καταθέτουν εγγυητική επιστολή. Έτσι θα περιοριστούν τα φαινόμενα με «μπαταχτσήδες» εμπόρους, που ρίχνουν «κανόνια» και «φεσώνουν» τους παραγωγούς ή τους εξοφλούν όποτε… τους καπνίσει.

4. Θεσμοθετείται ο Κτηνίατρος Εκτροφής, ο οποίος θα συνδράμει τον κτηνοτρόφο στην παραγωγή ποιοτικών και ασφαλών προϊόντων, στην εφαρμογή της σήμανσης των ζώων –που αποτελεί πλέον προϋπόθεση για τη χορήγηση επιδοτήσεων- και στην πρόληψη των ασθενειών. Ο κτηνίατρος εκτροφής αναλαμβάνει πλέον την εφαρμογή προγραμμάτων ελέγχου και εκρίζωσης ζωοανθρωπονόσων και κυρίως της βρουκέλλωσης στα αιγοπρόβατα. Δυστυχώς, τα αποτελέσματα από την εφαρμογή αυτών των προγραμμάτων εδώ και μια δεκαετία, δεν είναι ικανοποιητικά. Αν δεν δράσουμε άμεσα, υπάρχει ο κίνδυνος επιβολής από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέτρων, όπως η απαγόρευση διακίνησης φέτας στην Ε.Ε, η έκδοση ταξιδιωτικής Οδηγίας, η επιβολή προστίμων και η διακοπή χρηματοδότησης προγραμμάτων.

5. Διευκολύνεται η άμεση εγγραφή στο Μητρώο Αγροτών νεοεισερχομένων που επιθυμούν να ασχοληθούν με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Πλέον δεν αποτελεί προϋπόθεση για την αναγνώριση τους ως επαγγελματιών αγροτών, για τα δύο πρώτα χρόνια, η τήρηση του εισοδηματικού κριτηρίου του 35% του συνολικού εισοδήματος από αγροτική ενασχόληση, και η ασφάλιση στον ΟΓΑ. Έτσι, οι νεοεισερχόμενοι αγρότες μπορούν άμεσα να εντάσσονται σε προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης.

6. Απλοποιείται η διαδικασία παραχώρησης της χρήσης ακινήτων, ως 8 στρέμματα, σε κτηνοτρόφους για την ανέγερση σταυλικών εγκαταστάσεων, χωρίς δημοπρασία. Δημοπρασία θα διενεργείται μόνο εάν υπάρχουν περισσότεροι του ενός ενδιαφερόμενοι για την παραχώρηση του ιδίου ακινήτου.

7. Ενισχύεται το πλαίσιο προστασίας των ζώων συντροφιάς. Επιβάλλονται αυστηρότερες κυρώσεις στις περιπτώσεις μη τήρησης των κανόνων καλής μεταχείρισης και εν γένει ευζωίας των ζώων συντροφιάς. Αναμφίβολα, από την εποχή των αρκουδιάρηδων, που περιέφεραν τις αρκούδες στα χωριά, τραβώντας τες από τη μύτη με το χαλκά, προσφέροντας ένα πρωτόγονο θέαμα, έχουμε κάνει τεράστια άλματα. Οφείλουμε, ωστόσο, να είμαστε πάντα σε εγρήγορση. Η συμπεριφορά μας προς τα ζώα είναι δείγμα πολιτισμού κάθε κοινωνίας.

Τα κεφάλια, όμως, της «Λερναίας Ύδρας» των προβλημάτων του αγροτικού τομέα, είναι ακόμη πολλά. Ένα από τα πλέον σημαντικά είναι αυτό των δυσλειτουργιών του συνεταιριστικού κινήματος, για το οποίο χρειάζεται το «καθαρτήριο πυρ» της εξυγίανσής του. Η συνεταιριστική ιδέα που γεννήθηκε στα Αμπελάκια και, δυστυχώς, διασύρθηκε τα τελευταία χρόνια, είναι καιρός να αναβαπτισθεί με την ενεργή ενασχόληση νέων ανθρώπων με νέες αντιλήψεις. Αυτή είναι μια από τις κρίσιμες προκλήσεις που καλούμαστε να ανταποκριθούμε στο αμέσως επόμενο διάστημα.

Ο κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος είναι Αναπληρωτής Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

01-12-2013_

Μια από τις αδυναμίες που έχουμε ως λαός είναι η ροπή μας προς την υπερβολή.  Στην Ελλάδα τα πάντα είναι είτε θρίαμβος είτε καταστροφή. Κι αυτήν την πλευρά μας επιδιώκουν να εκμεταλλευθούν οι κάθε είδους λαϊκισμοί, που με την παραμικρή αφορμή σπέρνουν, άνευ λόγου και αιτίας, τον τρόμο. Αυτό συνέβη και στη περίπτωση της φέτας και της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Καναδά, που παρουσιάστηκε από κάποιους ως νέα «Άλωση»...

Μια ψύχραιμη, ενδελεχής και κυρίως αντικειμενική εξέταση των σχετικών όρων της συμφωνίας θα κατέληγε, όμως, στο συμπέρασμα ότι με τη συγκεκριμένη συμφωνία ενισχύεται περαιτέρω η προστασία του εξαιρετικού αυτού ελληνικού Προϊόντος Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ). Κι αυτό διότι η ελληνική φέτα κατοχυρώνεται νομικά και στον Καναδά. Το γεγονός αυτό συνιστά επιτυχία, καθώς η προστασία όλων των ΠΟΠ δεν δεσμεύει τρίτες χώρες, αλλά μόνο την ΕΕ.

Εφεξής, η προστασία αυτή επεκτείνεται και στον Καναδά, και βάζει «φρένο» στη μακροχρόνια πρακτική πώλησης λευκού τυριού Καναδά ως ελληνική φέτα. Βάσει της συμφωνίας επιβάλλεται η απομάκρυνση όλων των ελληνικών συμβόλων από τις συσκευασίες και απαγορεύεται η χρήση ελληνικών ονομάτων, που παραπλανούσαν τον καταναλωτή. Η «Ακρόπολη» θα πάψει, για παράδειγμα, να κοσμεί το καναδέζικο λευκό τυρί.

Επιπλέον, όσοι παρήγαγαν έως σήμερα αυτό το τυρί θα πρέπει ευκρινώς να αναγράφουν τη χώρα προέλευσής του. Οι δε νεοεισερχόμενοι στο χώρο της παραγωγής λευκού τυριού, πέραν των παραπάνω περιορισμών, αναγκαστικά θα το ονομάζουν «τύπου φέτα» ή «φέτα style» ή «απομίμηση φέτας».

Σε περίπτωση παραβίασης αυτών των δεσμεύσεων, θα παρεμβαίνει αυτεπαγγέλτως το Υπουργείο Εμπορίου του Καναδά για να συμμορφώσει τους παραβάτες, χωρίς να χρειάζεται οι Έλληνες παραγωγοί να αναλώσουν χρήματα και χρόνο για το σκοπό αυτό. Αυτονόητο είναι ότι, εντός της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ απαγορεύεται «δια ροπάλου» η πώληση καναδέζικου τυριού ως φέτα.

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι τα νέα για τη συμφωνία προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στους Καναδούς κτηνοτρόφους. Διότι, εκτός των παραπάνω, θα διπλασιαστούν, από 4% σε 8%, οι ποσοστώσεις των εξαγωγών γαλακτοκομικών προϊόντων από την ΕΕ προς τον Καναδά, με μηδενικούς δασμούς.

Ο κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος είναι Αναπληρωτής Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

08-11-2013_

Η ευκολία με την οποία στοχοποιούνται διάφορες κοινωνικές ομάδες στην Ελλάδα δεν μπορεί παρά να προκαλεί προβληματισμό. Ιδιαίτερα όταν αυτό συμβαίνει σε μια χώρα ταλαιπωρημένη από μακρόχρονη οικονομική κρίση με αποτέλεσμα αρκετοί συμπολίτες μας να φθάνουν στα πολιτικά άκρα λόγω της οργής τους. Πρόσφατο θλιβερό παράδειγμα οι κατηγορίες που δέχθηκε ο αγροτικός κόσμος από μερίδα όσων αρθρώνουν δημόσιο λόγο. Αφορμή για τη συγκεκριμένη άδικη και ισοπεδωτική κριτική στάθηκε το νομοσχέδιο του ενιαίου φόρου ακινήτων.

Η φωνή αγωνίας δεκάδων βουλευτών της συμπολίτευσης που εξέφραζε την κραυγή απόγνωσης χιλιάδων παραγωγών, παρερμηνεύθηκε βάναυσα. Θέλω να πιστεύω ότι οι τοποθετήσεις που ακούστηκαν -οι οποίες πόρρω απέχουν από την αλήθεια- διατυπώθηκαν από άγνοια των πραγματικών δεδομένων και όχι από πρόθεση αποπροσανατολισμού.

Εμφάνισαν, λοιπόν, τους γεωργούς και τους κτηνοτρόφους σε θέση σκανδαλωδώς προνομιακή σε σχέση με τις φορολογικές τους υποχρεώσεις. Και συνεχίζοντας στον ίδιο εξ αρχής λανθασμένο συλλογισμό κατέληγαν ότι αυτή η ιδιαίτερη μεταχείριση των αγροτών αποβαίνει εις βάρος των αστικών στρωμάτων. Φθάνοντας έτσι σε έναν περιττό και βλαπτικό κοινωνικό αυτοματισμό. Και στην ψευδή εικόνα αντιπαράθεσης βουλευτών περιφέρειας και «Κολωνακίου»…

Χωρίς να υπεισέλθω σε ενδελεχή ανάλυση των προτεινόμενων φορολογικών μέτρων που αφορούν στους αγρότες –άλλωστε βρισκόμαστε ακόμη σε μια δύσκολη, οπωσδήποτε, αλλά ουσιαστική επανεξέτασή τους, που ελπίζω ότι θα καταλήξει σε ένα ορθό, στο πλαίσιο του δυνατού, αποτέλεσμα- θα επισημάνω μόνον ότι:

α. Ο προτεινόμενος φόρος για τα αγροτεμάχια και τα αγροτικά κτίσματα δεν συνιστά τη μοναδική φορολόγηση των αγροτών. Οι αγρότες πληρώνουν κανονικά για τις κατοικίες τους, όπως και όλοι οι υπόλοιποι φορολογούμενοι. Δεν εξαιρούνται, όπως ξεχνούν να αναφέρουν διάφοροι αναλυτές. Και μάλιστα, ο συντελεστής για τα ακίνητά τους στην περιφέρεια είναι υψηλότερος αναλογικά με αυτόν στις αστικές περιοχές.

β. Οι αγρότες φορολογούνται για το εισόδημά τους, ενώ από το νέο έτος, η καθιέρωση βιβλίων εσόδων-εξόδων φιλοδοξεί να μηδενίσει τα όποια περιθώρια φοροδιαφυγής.

γ. Ήδη με τη μείωση της επιστροφής του ΦΠΑ που δικαιούνται, οι αγρότες έχουν συμβάλλει στον προϋπολογισμό με εξοικονόμηση 200 εκατομμυρίων ευρώ.

δ. Κτήματα και κτίσματα δεν έχουν μόνον οι κατ’ επάγγελμα αγρότες. Η Ελλάδα είναι χώρα ιδιοκτητών και αυτό έχει διαμορφώσει θετικά τη φυσιογνωμία της κοινωνίας μας. Όσοι, λοιπόν, μιλούν με ευκολία για σύγκρουση βουλευτών περιφέρειας και άστεων ας αναρωτηθούν πόσοι κάτοικοι των αστικών κέντρων έχουν ρίζες στην επαρχία με πατρικό ή κάποιο ξεχασμένο ίσως χωράφι που κληρονόμησαν και για τα οποία θα κληθούν να πληρώσουν επιπλέον φόρο.

ε. Παρά τη μανιχαϊστική λογική των κατηγόρων των βουλευτών της περιφέρειας, ότι οι τελευταίοι νομοθετούν «για τα ψηφαλάκια», στην πλειοψηφία τους αυτοί οι βουλευτές ψηφίζονται κυρίως από τον αστικό ή ημιαστικό πληθυσμό των περιφερειών τους, για τον απλούστατο λόγο ότι οι αγρότες στην Ελλάδα του 2013 έχουν περιοριστεί σε ποσοστό κάτω του 10% του πληθυσμού της χώρας.

Κι αυτό το τελευταίο είναι, πιστεύω, το σημαντικότερο στοιχείο που πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν μας. Όλοι συνομολογούμε ότι χρειαζόμαστε ένα νέο, υγιές, αναπτυξιακό μοντέλο, βασισμένο και στην πρωτογενή παραγωγή της χώρας, που λανθασμένες επιλογές περασμένων δεκαετιών την οδήγησαν σε συρρίκνωση. Σήμερα, όμως, μπροστά μας υπάρχει η πρόκληση για την ανασυγκρότηση της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Και πρέπει να την αδράξουμε. Διότι αυξάνεται το ενδιαφέρον των νέων να ασχοληθούν με την αγροτική παραγωγή, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, ενώ η νέα ΚΑΠ θα μας δώσει τα απαραίτητα χρηματοδοτικά εργαλεία να στηρίξουμε τις προσπάθειες αυτού του παραγωγικού δυναμικού. Ήδη διαπιστώνονται θετικά δείγματα στις εξαγωγές, στο αγροτικό εμπορικό ισοζύγιο, στην πιστοποίηση ποιοτικών προϊόντων. Σε ένα ζοφερό οικονομικό περιβάλλον, η γεωργία, μαζί με τον τουρισμό, δίνουν αχτίδες αισιοδοξίας. Και ενώ συμβαίνουν αυτά, εμείς θα χύσουμε τη καρδάρα με το γάλα; Θα αποθαρρύνουμε όσους θέλουν να εισέλθουν στην αγροτική παραγωγή επιβάλλοντας άδικα φορολογικά μέτρα, που δεν έχουν καν σχέση με την παραγωγή τους; Είμαι βέβαιος ότι αυτό δεν το θέλει κανένας, που αγαπάει αυτόν τον τόπο. Και πρώτα απ’ όλους αυτή η κυβέρνηση, που εν μέσω μιας από τις μεγαλύτερες οικονομικές κρίσεις που γνώρισε η Ελλάδα, προσπαθεί να φέρει τη σταθερότητα και την ανάπτυξη. Γι’ αυτό όποιος «πυροβολεί» αδιακρίτως τους αγρότες ας έχει στο μυαλό του ότι «πυροβολεί» ταυτοχρόνως και την ελπίδα για την αναζωογόνηση της ελληνικής περιφέρειας.

Ο κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος είναι Αναπληρωτής Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.