Τιφλίδα, 3 Οκτωβρίου 2026

Ομιλία ΓΓ της ΔΣΟ

Δρ Μάξιμου Χαρακόπουλου

στην παρουσίαση του Τόμου

«Αγία Σοφία: Οι Ναοί της του Θεού Σοφίας ανά τον κόσμο»

στη γεωργιανή γλώσσα

Κυρίες και Κύριοι βουλευτές,

Αξιότιμοι Ακαδημαϊκοί,

Εκλεκτοί προσκεκλημένοι,

Είμαστε ιδιαίτερα ευτυχείς που βρισκόμαστε σήμερα στην Τιφλίδα, για να παρουσιάσουμε τον Τόμο που έχει εκδώσει η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας για τους Ναούς της Αγίας Σοφίας ανά τον κόσμο.

Και είμαστε διπλά ευτυχείς γιατί αυτή η παρουσίαση συμπίπτει με τους πανηγυρικούς εορτασμούς για τα 1.700 χρόνια του εκχριστιανισμού της Γεωργίας.

Ένα γεγονός που έθεσε την ανεξίτηλη σφραγίδα του στην ταυτότητα του γεωργιανού έθνους, γονιμοποίησε και διαμόρφωσε τον πολιτισμό του, διαπαιδαγώγησε γενεές επί γενεών με τους χριστιανικούς αξιακούς κώδικες.

Ταυτόχρονα, άνοιξε διαύλους επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης εντός του χριστιανικού κόσμου, με πρωτεύοντα αυτόν μεταξύ των Γεωργιανών και της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, που έμεινε στην ιστορία με την ονομασία Βυζάντιο.

Η σχέση αυτή υπήρξε διαρκής και καρποφόρα, καθώς ένωνε την Κωνσταντινούπολη, μέσω της βυζαντινής μικρασιατικής ενδοχώρας, πατρίδα πλειάδας Μεγάλων Πατέρων αλλά και Αγίων της Εκκλησίας μας, όπως ήταν και η Αγία Νίνα, αλλά και του Ευξείνου Πόντου των Αργοναυτών, με τον μεγαλεπήβολο Καύκασο.

Μια σχέση πολυεπίπεδη που κορυφώθηκε με την ίδρυση της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντος, μετά την απαράδεκτη πρώτη άλωση της Πόλης από τους σταυροφόρους.

Όταν η βασίλισσα της Γεωργίας Θάμαρ, βασισμένη στις συγγενικές σχέσεις μεταξύ του βυζαντινού αυτοκρατορικού οίκου των Κομνηνών και των Βαγρατιδών, συνέδραμε τους ανηψιούς της Αλέξιο και Δαβίδ, τους Μεγάλους Κομνηνούς, στη δημιουργία αυτού του σημαντικού κράτους του ανατολικού Πόντου που μεγαλούργησε μέχρι να πέσει από την οθωμανική λαίλαπα, το 1461.

Η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας, ένας θεσμός που στους κόλπους του δραστηριοποιούνται κοινοβούλια 25 χωρών, και μεταξύ αυτών με την πιο ενεργό παρουσία η Βουλή της Γεωργίας, αποφάσισε να παρουσιάσει αυτήν την κοινή κληρονομιά του χριστιανισμού. Το πνευματικό και πολιτιστικό υπόβαθρο επί του οποίου οικοδομήθηκε ο πολιτισμός μας.

Και πιστεύουμε ότι δεν υπάρχει πιο ξεκάθαρο υπόδειγμα των κοινών ριζών που μας συνδέουν με το παρελθόν από τους Ναούς μας. Και εδώ στη Γεωργία έχετε πράγματι υπέροχους ναούς, σε κάποιους από τους οποίους είχαμε την ευλογία να προσκυνήσουμε.

Για τη έκδοσή μας, όμως, διαλέξαμε τους Ναούς που είναι αφιερωμένοι στην Αγία του Θεού Σοφία. Και όπως θα δείτε στον Τόμο που παρουσιάζουμε με τις καλαίσθητες φωτογραφίες και με τα επιστημονικά τεκμηριωμένα κείμενα που περιλαμβάνει, μια γιγαντιαία βεντάλια 37 Ναών της Αγίας Σοφίας ξεδιπλώνεται από τις βρετανικές νήσους, στον Ατλαντικό ωκεανό, έως και το Χαρμπίν της Κίνας, στον Ειρηνικό ωκεανό.

Στο κέντρο αυτού του τόξου, που υποδηλοί το βάθος και το εύρος του χριστιανισμού, ίσταται ο ωραιότερος όλων των Ναών, το αγλάισμα της χριστιανικής Οικουμένης και φάρος πίστης των Ορθοδόξων, η Αγία Σοφία της Κωνσταντινουπόλεως.

Αυτό το σπάνιο αρχιτεκτόνημα που οικοδομήθηκε στα χρόνια του αυτοκράτορα Ιουστινιανού και για πολλούς αιώνες υπήρξε το νοητό κέντρο του κόσμου.

Ο Τόμος τα προβάλλει όλα αυτά, και μας υπενθυμίζει το χρέος μας να τα προστατεύσουμε όχι μόνον από τη φθορά του πανδαμάτορα χρόνου αλλά και από την άγνοια και την οίηση του ανθρώπου. Και αυτά τα στοιχεία είναι ενίοτε καταστροφικότερα από τις φυσικές δυνάμεις.

Αυτό, δυστυχώς, συμβαίνει και με την Αγιασοφιά, καθώς με μια αυθαίρετη απόφαση ο Ναός, που λειτουργούσε έως το 2020 ως Μουσείο, κάτι που συνεπαγόταν και την προστασία του οικοδομήματος, των μωσαϊκών και των ψηφιδωτών του, μετετράπη σε ισλαμικό τέμενος.

Ο λόγος της εξωφρενικής αυτής ενέργειας της τουρκικής ηγεσίας ήταν η διατράνωση της κατάκτησης, η επιβεβαίωση ενός νεοοθωμανικού δόγματος, που αναπτύσσεται στο πλαίσιο μια αναθεωρητικής πολιτικής, και η μικροπολιτική κολακεία τμήματος του πληθυσμού της χώρας.

Γι’ αυτό παρακολουθήσαμε αλλόκοτες σκηνές, όπως αυτή που εντός του Ναού ιμάμης κράδαινε ξίφος, εκτοξεύοντας απειλές κατά των “απίστων”, αλλά και δηλώσεις έπαρσης της επίσημης ηγεσίας για τον συμβολισμό της μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί.

Κι όλα αυτά παρά το γεγονός ότι ο Ναός συνιστά Προστατευόμενο Μνημείο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ.

Έτσι, από το θέρος του 2020, μυριάδες είναι οι επισκέπτες-μουσουλμάνοι πιστοί που σε μια ακατάσχετη ροή δοκιμάζουν τα όρια αντοχής του οικοδομήματος του 6ου αιώνα, έχοντας ήδη προκαλέσει μια σειρά από σημαντικές ζημιές.

Πολλοί οι Τούρκοι επιστήμονες που έχουν κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για τη στατικότητα του κτιρίου, για τη δυνατότητά του να ανταπεξέλθει στις βεβαρημένες συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί.

Απέναντι σε μια τέτοια ευθεία στρέβλωση της ιστορικής αλήθειας αλλά και κατάφωρη παραβίαση των οικουμενικών αρχών σεβασμού της πολιτισμικής και πνευματικής κληρονομιάς, θεωρήσαμε ότι δεν έπρεπε να μείνουμε σιωπηλοί.

Η αποδοχή της αυθαιρεσίας, της ανομίας, της βαρβαρότητας ανοίγει τον δρόμο στην επανάληψή και την ενίσχυσή τους. Έτσι, ο Τόμος αυτός είναι επιπλέον ένα όχημα διαμαρτυρίας αλλά και αφύπνισης.

Οι παρουσιάσεις που έχουμε οργανώσει σε δεκάδες πρωτεύουσες και μητροπόλεις, από την Ουάσιγκτον μέχρι την Τασκένδη, και από το Κάιρο μέχρι το Λονδίνο, αλλά και η επίδοση του Τόμου σε πληθώρα προσωπικοτήτων της πολιτικής, εκκλησιαστικής και ακαδημαϊκής ζωής, έχουν ως στόχο την αποστολή του μηνύματος πως καμία υπόθεση δεν είναι χαμένη, αν εμείς δεν την εγκαταλείψουμε.

Το άδικο δεν μπορεί και δεν πρέπει να επιβληθεί επί του δικαίου. Η αυθαιρεσία στη νομιμότητα. Το σκότος στο φως. Σε αυτήν την “εκστρατεία του Καλού” είμαστε βέβαιοι ότι στον γεωργιανό λαό θα βρούμε πολλούς συναντιλήπτορες και πολλούς συνοδοιπόρους.