22-08-2010_
Μοναδικές στιγμές συγκίνησης και κατάνυξης ζήσαμε όσοι συναποτελέσαμε το εκκλησίασμα στην πρώτη λειτουργία στην ιστορική μονή της Παναγίας Σουμελά στη Τραπεζούντα μετά τον ξεριζωμό των Ποντίων το 1922. Στο μοναστήρι, που αποτελεί έμβλημα του ποντιακού ελληνισμού, μπορεί να μην χτύπησαν τα σήμαντρα, όμως, 88 χρόνια μετά την Έξοδο των Ρωμιών από την πάλαι ποτέ χριστιανική Ανατολή ακουστήκαν και πάλι ψαλμωδίες. Χριστιανοί από την Ελλάδα, τη Ρωσία και τον Καύκασο δάκρυσαν ανάβοντας ένα κερί στην Κυρά του Πόντου. Και οι πέτρες ράγισαν ακούγοντας τον κεμετζέ, την ποντιακή λύρα να συνοδεύει την τρεμάμενη φωνή του μητροπολίτη Δράμας Παύλου να ψάλλει το ποντιακό μοιρολόι.
Νωρίτερα, ο Οικουμενικός πατριάρχης Βαρθολομαίος, που αξιώθηκε να είναι ο πρώτος προκαθήμενος της ορθοδοξίας που λειτουργεί στη Σουμελά, μνημόνευσε από τους κτήτορες της μονής μέχρι τον τελευταίο μητροπολίτη Τραπεζούντος, τον Χρύσανθο. Τους ειρηνικώς άλλα και τους μαρτυρικώς τελειωθέντες Ποντίους. Και ο λόγος του, μήνυμα ειρήνης, κατέληξε με το ελπιδοφόρο «ανθεί και φέρει κι’ άλλο».
Η Παναγία Σουμελά, προμαχώνας ορθοδοξίας για 15 αιώνες, πηγή δύναμης και αισιοδοξίας για τους Έλληνες της Μαύρης Θάλασσας και τον ευρύτερο μικρασιατικό ελληνισμό ξαναλειτούργησε χάρις στις άοκνες προσπάθειες του Οικουμενικού μας πατριαρχείου, που φυλάγει Θερμοπύλες στο Φανάρι. Με επιμονή, αποφασιστικότητα και καρτερία πέτυχε τα τελευταία χρόνια να ξεπεράσει εμπόδια και αγκυλώσεις του παρελθόντος, έτσι ώστε να μπορέσουν να λειτουργήσουν και πάλι εκκλησιές στην Καππαδοκία και ολόκληρη τη Μικρά Ασία.
Είναι θετικό το γεγονός ότι στη γείτονα χώρα αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι τα μνημεία στην καθ’ ημάς Ανατολή δεν είναι μόνο μνημεία ελληνικά και χριστιανικά, αλλά πρωτίστως μνημεία του παγκόσμιου πολιτισμού και ως τέτοια οφείλουν να τα προστατεύουν. Η άδεια λειτουργίας της ιστορικής μονής της Παναγίας Σουμελά στον Πόντο είναι ένα βήμα ειρηνικής συνύπαρξης και συνεργασίας Ελλάδας και Τουρκίας. Ένα βήμα που πρέπει να έχει συνέχεια με την καθιέρωση της εορτής της Παναγίας στο όρος Μελά και πάλι ως πανορθόδοξου προσκυνήματος. Η προσέλευση χιλιάδων προσκυνητών από όλο των ορθόδοξο κόσμο, παρά το φόβο για προβοκάτσιες και αντιδράσεις ακραίων εθνικιστικών στοιχείων της γείτονος δείχνει ότι η πίστη και στις ημέρες μας κάνει θαύματα. Τίποτα δεν είναι οριστικά χαμένο αν δεν το διαγράψουμε από τις καρδιές μας.
Μια-μια ανοίγουν οι εκκλησίες και τα προσκυνήματά στην Μικρά Ασία για να υποδεχθούν και πάλι τις προσευχές των όπου γης ορθοδόξων. Κερδισμένη από αυτή την εξέλιξη είναι και η Τουρκία, που εκτός της προσέλκυσης θρησκευτικού τουρισμού δίνει διαπιστευτήρια ανεξιθρησκίας στη Δύση.
Στο δρόμο προς την Ευρώπη, η Άγκυρα οφείλει να κάνει και άλλα βήματα που να επιβεβαιώνουν ότι είναι χώρα ισοπολιτείας και σεβασμού των θρησκευτικών δικαιωμάτων. Τέτοιο, αναμφίβολα είναι η επαναλειτουργία της θεολογικής σχολής της Χάλκης, που παραμένει κλειστή 39 χρόνια.
