Στην Ελλάδα γενιές Ελλήνων μεγάλωσαν με εθνικούς μύθους. Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκη κακό. Συμβαίνει και αλλού. Μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα όμως, καλό είναι να έχει αυτογνωσία. Παράδειγμα: Θρηνούμε ακόμη την Άλωση της Πόλης στα 1453 και την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Αποσιωπούμε όμως το γεγονός ότι μετά τις στραυφορίες η Αυτοκρατορία ήταν μια λωρίδα γης στη Θράκη, ουσιαστικά η περιφέρεια της Κωνσταντινούπολης. Ούτε συζητούμε για τον πολυεθνικό χαρακτήρα του Βυζαντίου, στο οποίο βεβαίως τους τελευταίους αιώνες πρωταρχικό ρόλο είχαν οι Έλληνες. Άλλωστε, ο χαρακτηρισμός Ρωμιοί είναι δηλωτικός της συνέχειας των Ρωμαίων που ένοιωθαν πως είχαν οι Βυζαντινοί. Ο όρος Βυζαντινή Αυτοκρατορία είναι μεταγενέστερος. Οι Φράγκοι βάπτισαν έτσι μετέπειτα την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Το όνειρο της «Ελλάδας των δυο ηπείρων και των πέντε θαλασσών» που φάνηκε προσωρινά να γίνεται πράξη από τον Ελευθέριο Βενιζέλο αποδείχθηκε χίμαιρα για τον ελληνισμό. Εκείνο που ίσως δεν έχει φωτισθεί τόσο είναι τα πληθυσμιακά δεδομένα στη Μικρασία που καθιστούσαν δύσκολο το εγχείρημα. Όταν διατάζαμε προέλαση του ελληνικού στρατού στην Άγκυρα για να φτάσουμε στην «Κόκκινη Μηλιά» είχαμε επίγνωση ότι θα θέταμε υπό την κατοχή μας ένα έθνος πληθυσμιακά υπέρτερο ημών; Και τι βιωσιμότητα θα είχε ένα τέτοιο εγχείρημα και αν ακόμη πρόσκαιρα στέφονταν από επιτυχία;

Τα γράφω όλα αυτά με αφορμή τις εκλογές στην Αλβανία και την εκλογή ελληνικής καταγωγής βουλευτών στο αλβανικό κοινοβούλιο. Ποια θα μπορούσε να είναι σήμερα η σύγχρονη Μεγάλη Ιδέα του οικουμενικού ελληνισμού; Κατά την ταπεινή μου γνώμη η ένταξη όλων των γειτόνων μας στην ΕΕ. Η είσοδος της Τουρκίας και των χωρών των δυτικών Βαλκανίων (Αλβανίας και Σκοπίων) φυσικά χωρίς εκπτώσεις αλλά με την εκπλήρωση των προϋποθέσεων που θέτει η ΕΕ δημιουργεί μια τεράστια ενδοχώρα για την Ελλάδα. Μια ζώνη όπου οι ελληνικές κοινότητες που ζουν από αρχαιοτάτων χρόνων θα μπορέσουν σε συνθήκες πραγματικής ελευθερίας, δημοκρατίας και ασφάλειας να αναπτυχθούν και να προοδεύσουν. Μια τέτοια προοπτική θα επιτρέψει όχι μόνο την επάνοδο εκείνων που εγκατέλειψαν τις εστίες τους και ήρθαν στην Ελλάδα γιατί ένοιωθαν πολίτες δεύτερης κατηγορίας στη γενέθλια γη τους, αλλά θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις δραστηριοποίησης και ελλαδιτών στη νέα αυτή ενδοχώρα. Αυτή μπορεί να είναι η νέα Μεγάλη Ελλάς, χωρίς την εθνικιστική φόρτιση του παρελθόντος.